1945 – Noordwijkerhout

Vanaf 31 mei bevond een administratieve ploeg oud-B.S.’ers zich in de gebouwen van de psychiatrische inrichting Sancta Maria (kortweg de Sancta) in Noordwijkerhout. De eerste administratieve foeragetroepen in de Sancta hadden de opdracht om alles administratief voor te bereiden voor het ontvangen van aspirant-militairen. Dat betekende onderdak regelen, geen probleem op de terreinen van de Sancta Maria. Er waren nog maar heel weinig bewoners en verpleegsters op het terrein aanwezig, zodat vele gebouwen door de aspirant-militairen betrokken zouden kunnen worden. De eerste gevechts oorlogsvrijwilliger die komt is de vrijwilliger Jaap de Witt Hamer, afkomstig uit de ondergrondse ploeg Haarlemmermeer- Halfweg. Jaap de Witt Hamer had “georganiseerd” dat zijn compagnie, gestart in de suikerfabriek in Halfweg, hier geconcentreerd gelegerd kon worden. Deze latere eerste compagnie heeft altijd als bijnaam “de Bietenbak” gehouden, naar de plek waar de compagnie is opgericht. Afspraak was dat de andere compagnieën zo snel mogelijk zouden volgen. En beetje bij beetje gebeurde dit ook. Het was bepaald niet ongezellig op de Sancta, tot op de dag van vandaag circuleren verhalen over de gezellige en vriendelijke verpleegsters van de Sancta. Zeker voor de heel jonge jongens, die voor de eerste keer van huis waren, waren zij een grote hulp. Ook de sfeer onderling was uitstekend.

Huisvesting was op het terrein van de Sancta geen probleem, maar het organiseren van de aanvoer van eten, het vinden van kleding en schoeisel en het vinden van militair materieel leidde tot haast onoverkomelijke problemen. Toch wist de administratieve en foerageploeg nog aardig wat voor elkaar te krijgen. Er werd getracht eten te regelen voor de komende troepen, en dat lukte, zij het met. veel problemen. De kleding van de oorlogsvrijwilligers leverde veel meer problemen op. Het uniform bestond uit de kleren die de vrijwilligers aanhadden met een band van de B.S. om hun arm, want ook de foerageploeg kon niets doen aan het tekort aan uniformen en het ontbreken van schoenen.

Die eerste vrijwilligers moeten een bont gezelschap zijn geweest. Er werd veel geëxerceerd, vaak op blote voeten bij gebrek aan schoenen. Andere trainingsmogelijkheden waren er nauwelijks. Voor zover er iets aan militaire training werd gedaan bestond dit uit het illegaal gooien van handgranaten in de duinen bij Noordwijkerhout. Dit had twee voordelen. De aspirant-militairen leerden handgranaten gooien en tegelijkertijd werden de mijnen die in de duinen gelegd waren tot ontploffing gebracht. Tot op de dag van vandaag worden deze alternatieve trainingen met een mengeling van plezier en nostalgie opgehaald. De overgrote meerderheid van de mijnen in de duinen en langs het strand werden echter geruimd door gevangen genomen Duitse militai-ren. Ook werden wel eens militaire aanvallen nagespeeld in de duinen. Dat leverde veel hilariteit op maar niet zoveel militaire kennis.

Voor echte trainingen waren twee dingen nodig die in Noordwijkerhout ontbraken: instructeurs en materiaal om mee te trainen. Kaderleden, die de oorlogsvrijwilligers konden trainen, waren echter niet voorhanden. Al snel na de bevrijding werden, onder andere in Amsterdam, kadertrainingsscholen opgezet. Op deze school zou het aller-noodzakelijkste onderwezen worden op militair en leidinggevend gebied. Naast militaire training zouden de kaderleden ook onderwezen moeten worden in taal, land, godsdienst en zeden van Nederlands-Indië. Ook uit Noordwijkerhout werden mensen naar deze training gestuurd. De eerste groep al in juni 1945. Het bezoek aan deze school was geen onverdeeld succes, volgens de verhalen haakten een aantal mensen tijdens deze cursus af. Verder werd getracht met Engelse instructeurs het gebrek aan Nederlandse kaderleden op te heffen, maar dat lukte maar zeer ten dele. In kleine ploegen werden ook militairen in spe gestuurd naar de Wildhoef in Bloemendaal. Op deze stormschool werd ook getraind. Favoriet was het springen, aan een touw, uit de derde verdieping van het gebouw. Dit gebeurde onder leiding van Koos Kortekaas. Op 30 juli werd het Kennemerbataljon in wording bezocht door Major Clutton, een Brits officier toegevoegd aan de regionaal trainingsofficier van de Binnenlandse Strijdkrachten. Het bataljon bestond toen alleen nog maar uit medisch goedgekeurde en aangemelde vrijwillige leden van de Binnenlandse Strijdkrachten en viel ook onder de bevelen van de Binnenlandse Strijdkrachten. Clutton was onder de indruk van de goede sfeer, de uitstraling en efficiency en de militaire houding van de mannen. Wel schreef hij dat er geen uniformen waren en dat schoenen een ernstig probleem vormden. In zijn officiële rapport nam hij op wat de leden van het bataljon vertelden over oefeningen op blote voeten, bij gebrek aan schoeisel. Ook noteerde hij de verhalen over het opblazen van mijnen met handgranaten in de duinen als militaire oefening. Hij beschouwde dat niet als een optimale voorbereiding op militaire acties.

Het aantal wapens was bedroevend. Er was een redelijk aantal buitgemaakte Duitse handgranaten en Duitse geweren met munitie, maar slechts 10 Brens, 50 stens en 25 Lee Enfields. Het bataljon telde op dat ogenblik meer dan 400 man, dus is een totaal van 85 mogelijke schietwapens niet al te best. Er werd wel met de Duitse geweren getraind, maar handig was dat niet. Als schietoefening kon het nog wel, maar het had natuurlijk nauwelijks zin om goed vertrouwd te met deze geweren te raken en ze snel in en uit elkaar te kunnen halen. De Engelse en Amerikaanse bewapening zat heel anders in elkaar en moest ook anders behandeld worden. Waar de militaire houding, die Clutton beschrijft, uit bestond is niet duidelijk, maar de kameraadschap onderling was, zo vertelt men nu nog, inderdaad heel groot.

10-1945 - 11-1945 - Oefeningen in de duinen Noordwijkerhout - 1                                 10-1945 / 11-1945 – Oefeningen in de duinen Noordwijkerhout – 1

10-1945 - 11-1945 - Oefeningen in de duinen Noordwijkerhout - 2                                  10-1945 / 11-1945 – Oefeningen in de duinen Noordwijkerhout – 2

10-1945 - 11-1945 - Oefeningen in de duinen Noordwijkerhout - 310-1945 / 11-1945 – Oefeningen in de duinen Noordwijkerhout – 3

10-1945 - 11-1945 - Oefeningen in de duinen Noordwijkerhout - 410-1945 / 11-1945 – Oefeningen in de duinen Noordwijkerhout – 4